Hoor je het woord ‘anorexia’, dan denk je waarschijnlijk aan dun. Ongezond dun. Op de beelden die we kennen van anorexia staan over het algemeen jonge vrouwen. Niet zo vreemd, aangezien de eetstoornis bij deze groep ook het meest voorkomt. Anorexiapatiënten zijn obsessief bezig met hun eetpatroon en eten zo min mogelijk. Soms zelfs zo weinig, dat ze hieraan overlijden. Een ernstige psychische ziekte die zorgt voor lichamelijke aandoeningen bij een eigenlijk gezond lichaam. Wat is anorexia nervosa en hoe herken je deze eetstoornis?

Obsessie met voeding en gewicht

Anorexiapatiënten hebben een obsessie met voeding, vertoning én gewicht. Het gedrag dat je ziet is niet tot weinig eten. Daaronder kunnen echter uiteenlopende psychische problemen liggen. Anorexia betekent gebrek aan eetlust. Gevolgd door ‘door nerveuze omstandigheden’ oftewel nervosa. Patiënten willen niet eten, ze willen afvallen en onderdrukken hun hongergevoel. Helaas hebben mensen met anorexia nervosa geen realistisch lichaamsbeeld en zien ze niet hoe ondervoed ze werkelijk zijn. Anorexia is een psychische aandoening, die lichamelijke gevolgen heeft. Zoals hierboven vermeld, is het grootste deel van de patiënten vrouw, maar de stoornis komt ook bij jongens en mannen voor. Zo’n 5 tot 10 procent van mensen met anorexia is man.promenade-1680928_1920

Het ontwikkelen van anorexia nervosa

Anorexia nervosa kan ontstaan vanuit verschillende oorzaken. Er lijkt een genetische kwetsbaarheid te bestaan voor het ontwikkelen van anorexia. Als iemand aanleg heeft voor het ontwikkelen van anorexia, dan kan het volgen van een dieet, of bezig zijn met gezond eten doorslaan in anorexia. Ze zijn dan obsessief bezig met afvallen en het behouden van controle over hun eetpatroon. Andere factoren die bijdragen aan het ontwikkelen van anorexia zijn psychische problemen en sociale invloeden.
Onderliggende psychische problemen kunnen ten grondslag liggen aan het ontstaan van anorexia. Deze psychische problemen kunnen per individu erg verschillen. Voor sommigen is het niet-eten een manier om controle te behouden over één aspect in hun leven. Voor anderen zorgt het niet-eten ervoor dat ze minder emoties voelen en dus minder last ervaren van negatieve stemmingen. Het kan zelfs zo heftig zijn dat iemand niet eet omdat hij/zij het liefst wil verdwijnen, of dat iemand zo’n laag zelfbeeld heeft dat hij/zij het zichzelf niet gunt om te eten. Andere psychologische invloeden die een rol spelen zijn onder andere het hebben van een foutief lichaamsbeeld en angsten over bijvoorbeeld sociale prestaties.
Daarnaast blijkt uit onderzoek dat sociale invloeden een rol spelen in het ontwikkelen van anorexia. De culturele druk om dun te zijn heeft bijvoorbeeld een negatieve invloed op het lichaamsbeeld van meisjes. Ook de manier van communiceren binnen het gezin speelt een rol. Je kunt hierbij denken aan een gezin waar de nadruk wordt gelegd op uiterlijk en prestaties. De wisselwerking tussen deze biologische, psychologische en sociale invloeden kan uiteindelijk leiden tot een extreme focus op lichaam en gewicht en een restrictie in eten.sad-505857_1280

LEES OOK:
Kijken in de Ziel van psychiaters: Ethiek in de beroepspraktijk (deel 2)

Prevalentie

Vaak ontstaat de eetstoornis tijdens de pubertijd. Heeft iemand eenmaal anorexia, dan houdt de psychische aandoening vaak zo’n zes tot zeven jaar aan. Na behandeling is de kans dat iemand terugvalt in het anorexiapatroon nog altijd groot. Anorexia is zelfs zo ernstig dat 5 tot 10% er uiteindelijk aan overlijdt door ondervoeding, hartproblemen óf zelfmoord. Momenteel hebben 5.600 mensen in Nederland anorexia. Daar komen er jaarlijks 1.300 bij.

Symptomen: hoe herken je de eetstoornis?

Anorexia nervosa valt in eerste instantie vaak niet op. Patiënten zijn vaak heel goed in het verborgen houden van hun niet-eten. Ze ontwikkelen strategieën waardoor het in hun omgeving niet opvalt dat ze extreem bezig zijn met hun eetpatroon en afvallen. Wel zijn er symptomen die (samen) kunnen duiden op anorexia nervosa. Zoals:
1. Altijd vinden dat je te dik bent, terwijl er sprake is van een normaal – of al te laag – gewicht;
2. Veel afvallen in een korte periode (vooral door te weinig te eten);
3. Daarbij het gevoel hebben sterk te zijn en hierdoor trots ervaren;
4. Excuses verzinnen naar andere mensen toe, omdat je niet wilt dat zij weten dat je niet eet;
5. Extreem sporten, niet omdat het leuk is, maar om af te vallen;
6. Je eten uitspugen (overgeven) als je toch te veel hebt gegeten;
7. Laxeermiddel gebruiken;
8. Elke dag op de weegschaal stappen (of vaker);
9. Schaamte voelen als je iets eet;
10. Paniekgevoel hebben als je aankomt;
11. Niet ongesteld worden;
12. Last hebben van haaruitval;
13. En vooral: heel de dag door bezig zijn met afvallen.

LEES OOK:
Wat is...ADD?

Verschil met andere eetstoornissen

Misschien is het je opgevallen dat in de lijst met symptomen ook laxeren en braken voorkomen. Zijn dit geen punten die alleen bij een andere eetstoornis horen genaamd boulimia nervosa? Nee. Anorexiapatiënten kunnen dit net zo goed doen. Het grote verschil tussen de twee eetstoornissen is dat boulimia-patiënten extreme eetbuien hebben en geen extreem ondergewicht. Mensen met anorexia kunnen ook eetbuien hebben, maar nemen tijdens deze buien minder calorieën tot zich. Ook geven mensen met anorexia vaker over, soms zelfs elke keer als ze hebben gegeten. Net als mensen met anorexia, zijn mensen met boulimia obsessief bezig met hun gewicht en lichaam. Bij beide eetstoornissen bestaat een grote angst voor gewichtstoename en om controle te verliezen over het eetgedragbelly-2354_1920

Lichamelijke en psychische klachten tot gevolg

Mensen met anorexia eten weinig. Dat kan niet zonder gevolgen zijn. De eetstoornis heeft dan ook een zeer negatieve invloed op iemands leven. Anorexiapatiënten krijgen vaak last van lichamelijke en psychische klachten. Zo zijn onvruchtbaarheid, maag- en darmklachten, haaruitval, koud lichaam, schilferige huid, botafbraak, slaapproblemen, hart- en vaatziekten en een verstoord verzadigingsgevoel lichamelijke gevolgen van anorexia. Dan zijn er nog de psychische klachten, zoals depressie, angst, hevige of vlakke emoties, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en een onrealistisch zelfbeeld. Op het sociale vlak kunnen er ook gevolgen zijn, zoals problemen door afwezigheid op werk of studie, isolatie, bezorgde familie en vrienden (waarmee je vervolgens conflicten hebt) en minder zin in seks.

worried-girl-413690_1920

Behandeling

Gelukkig kun je anorexia nervosa behandelen én wordt een groot deel van de behandelingen (gedeeltelijk) vergoed door de zorgverzekeraar. Anorexia nervosa gaat namelijk bijna nooit vanzelf over. Zo is er psychologische hulp, dieetadvies, farmaceutische zorg, ziekenhuis- en anorexiakliniek-opname en zelfs een online behandeling. Weet dus dat er manieren zijn om geholpen te worden óf om anderen deze hulp aan te bieden. Anorexia is een ernstige aandoening, die we heel serieus moeten nemen.

Wil je meer weten over anorexia? Er zijn een aantal indrukwekkende documentaires gemaakt over dit onderwerp. In Tot Op het Bot wordt in iedere aflevering iemand met anorexia een jaar lang gevolgd. In Vel over Probleem spreekt ervaringsdeskundige Jessica Villerius verschillende mensen die worstelen met anorexia.

Bronnen:
http://www.pricewise.nl/blog/anorexia-nervosa/
uitgelichte afbeelding: https://www.flickr.com/photos/charlottedownie/4497292636

 

Geschreven door Marlijn Else Pruim

Marlijn is geboren en getogen in Zaandam. Daar woont ze nu nog steeds – na een korte uitwijking naar het platteland van het mooie Wormer. Ze studeerde Redactie en Mediaproductie aan de Hogeschool van Amsterdam en is nu werkzaam bij Pricewise. Voor deze vergelijkingssite schrijft zij artikelen voor op het blog en voor externe partijen. Ook schrijft ze haar eigen verhaaltjes over het dagelijks leven op haar blog: www.marlijnelse.com.

4 comments

  1. Ik word een beetje bedroefd van dit stuk. Het geeft zo niet goed weer wat het hebben van eetstoornis (bijvoorbeeld Anorexia) echt inhoudt…

  2. Hoi Nina,

    Bedankt voor je reactie! Anorexia is een erg complexe stoornis en het is lastig in een kort artikel een compleet beeld te schetsen. Kan jij aangeven wat jij vooral mist?

    Groetjes,
    Marleen

    1. Hoi Marleen bedankt voor je reactie! Waarom deze blog mij waarschijnlijk iets doet is omdat ik in de masterfase van mijn studie psychologie zit, maar daarnaast zelf Anorexia heb gehad.

      Ik mis vooral een stukje nuance en heb het gevoel dat bepaalde feiten met een stelligheid worden weergegeven die niet altijd klopt. De blog gaat voor mijn gevoel niet over wat Anorexia nou eigenlijk echt is en dat vind ik jammer. Hierdoor wordt het stereotypebeeld wat er bij vele in de maatschappij heerst met betrekking tot mensen (ja ook oudere vrouwen en mannen) met Anorexia bevestigd, terwijl het zo mooi zou zijn wanneer wij met kennis over psychologie dit juist een stukje reëler, misschien minder stigmatiserend zouden kunnen maken.

      Anorexiapatiënten hebben een obsessie met voeding, vertoning én gewicht.
      Bovenstaande opmerking is bijvoorbeeld in essentie inderdaad waar, maar hierbij wordt voorbij gegaan aan het feit dat dit enkel een symptoom is. Anorexia is altijd een symptoom en nooit het ‘echte probleem’.

      Psychologische invloeden zijn onder andere het hebben van een foutief lichaamsbeeld en angst over het uiterlijk en sociale prestaties. Daarnaast spelen sociale invloeden een rol in het ontwikkelen van anorexia. De culturele druk om dun te zijn heeft bijvoorbeeld een negatieve invloed op het lichaamsbeeld van meisjes. Ook de manier van communiceren binnen het gezin speelt een rol. De wisselwerking tussen familieleden lijkt hierbij ook belangrijk te zijn. Je kunt hierbij denken aan dat er binnen het gezin de nadruk wordt gelegd op uiterlijk en prestaties.

      Zoals ik het heb ervaren en veelal heb gezien zijn bovenstaande psychologische invloeden inderdaad correct (hierdoor is het makkelijker om je focus op je lichaam te gaan leggen), maar zijn dit niet de essentiële psychologische processen/invloeden waardoor iemand Anorexia krijgt. Een voorbeeld hiervan is dat het niet eten wordt gebruikt om geen emoties te hoeven voelen of om controle te hebben over iets zo belangrijk als eten wanneer dit op andere levensgebieden niet het geval is, of het kan een manier zijn om geen verantwoordelijkheden aan te hoeven gaan of een wens om te willen verdwijnen van de wereld of bijvoorbeeld jezelf geen voedsel willen toestaan door een negatief zelfbeeld. Het kan ook gaan om het niet om kunnen gaan met kwetsbaarheid en geen hulp durven/kunnen vragen voor de problemen waar het werkelijk omgaat.

      Onderstaande website geeft met een mooi filmpje weer waar eetstoornissen werkelijk over gaan.
      http://www.proud2bme.nl/Video_divers/Over_Leven:_Een_eetstoornis

  3. Hoi Nina,
    Bedankt voor je reactie, ik snap je uitleg helemaal! Ik denk dat het lastige aan bijvoorbeeld onderzoek over anorexia is dat er wordt gekeken dat naar wat iedereen als overeenkomst heeft en niet wat er bij een individu achter de stoornis zit (wat juist heel belangrijk is!). Ik vind je reactie heel waardevol en ik ga nog even goed nadenken over hoe we jouw feedback kunnen verwerken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *