“Toen ik twee jaar geleden besloot de relatie met mijn toenmalige vriend te beëindigen, wist ik zeker dat het de juiste keuze was. We hadden het een tijdje fijn gehad samen, maar uiteindelijk werkte de relatie gewoon niet. We waren te verschillend: we dachten anders, we deden anders en we leefden anders. We hadden vaak ruzie en dit brak ons beiden op. In het begin had ik dan ook relatief weinig moeite met de beëindiging van onze relatie. Ik miste hem niet, want de vervelende herinneringen aan onze relatie waren nog sterk aanwezig. Nu, twee jaar later, zijn die vervelende herinneringen vervaagd en herinner ik me vooral de positieve dingen van onze relatie. Hierdoor vraag ik me nu wel eens af of het écht de juiste keuze was om onze relatie te beëindigen. Hadden we niet harder moeten werken aan het verbeteren van onze relatie? Was het allemaal wel zo erg als ik toen dacht? Waren er geen andere opties mogelijk geweest?” – Anoniem

Hoe werken herinneringen

Misschien herken je bovenstaande situatie wel, in meer of mindere mate. Een vervelende, negatieve herinnering die in de loop der tijd steeds minder vervelend en positiever wordt… Hoe kan dit? Hoe werkt dit in ons brein? En hoe kunnen we dit fenomeen in ons voordeel gebruiken?

Herinneringen worden in het langetermijngeheugen opgeslagen door middel van consolidatie. Dit is een neurologisch proces waarbij nieuwe verbindingen in de hersenen ontstaan en bestaande verbindingen sterker worden. Soms heb je informatie uit het lange termijngeheugen nodig. Wanneer je herinneringen voor gebeurtenissen uit het verleden uit het langetermijngeheugen ophaalt, kunnen die herinneringen beïnvloed worden door de huidige omstandigheden. Zo kan een goede gemoedstoestand er voor zorgen dat je positiever kijkt naar een vervelende herinnering. Nadat je de nodige informatie gebruikt hebt, moet de herinnering opnieuw geconsolideerd worden om de herinnering weer in het geheugen op te slaan. De herinnering wordt dan opgeslagen op de manier zoals je op dat specifieke moment over de gebeurtenis uit het verleden denkt. Hierdoor kunnen nieuw geconstrueerde herinneringen afwijken van hun oorspronkelijke versies. Met andere woorden: onze herinneringen beginnen als versies van wat we hebben meegemaakt, maar wanneer we ze gebruiken, kunnen ze veranderen door bijvoorbeeld onze stemmingen, kennis over de wereld of overtuigingen. Dit verklaart dus ook dat vervelende herinneringen in de loop der tijd soms steeds minder vervelend worden.

EMDR

Sommige mensen hebben zulke heftige negatieve herinneringen aan gebeurtenissen uit het verleden dat ze hier een trauma en eventueel een posttraumatische stressstoornis door ontwikkelen. In dergelijke situaties kan het helpend zijn om deze negatieve herinneringen, onder begeleiding van een deskundige therapeut/psycholoog, uit het geheugen naar boven te halen. Met name EMDR blijkt effectief in het veranderen van ongewenste herinneringen. Hierbij wordt een herinnering uit het geheugen opgehaald waarbij tegelijkertijd een afleidende stimulus wordt aangeboden. Deze afleidende stimulus zorgt er voor dat je de herinnering niet volledig kunt ophalen, waardoor je het beeld van de herinnering minder levendig voor je ziet en je ook minder heftige emoties ervaart. Dit nieuwe beeld van de herinnering wordt vervolgens opnieuw in het geheugen opgeslagen. Wanneer je later terugdenkt aan deze herinnering, zal dit minder vervelend voor je zijn.

Bronnen:
Gazzaniga, M.S., Heatherton, T.F., & Halpern, D.F. (2016) Psychological Science (5th Edition). New York: W.W. Norton & Company
Van Veen, S., & Kranenburg, L. (2018). Het veranderen van ongewenste herinneringen. EMDR Magazine, 17, 22-24.

Geschreven door Eline Venneman

Eline is tweedejaars Toegepaste Psychologie en heeft een enorme passie voor schrijven. Schrijven is één van de dingen die ze het liefst doet. Al helemaal als het over psychologie gaat! Voor PSYblog schrijft ze artikelen over uiteenlopende onderwerpen. Hierin neemt ze zowel kennis over recente psychologische theorieën als haar eigen ervaringen (o.a. over het hebben en het herstellen van een eetstoornis) mee. Ze hoopt dat haar frisse blik ervoor zorgt dat ze een wat jongere doelgroep kan bereiken, enthousiast kan maken én kan helpen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *