In het donker wakker worden met het onbehaaglijke gevoel dat je bekeken wordt. Als je je probeert te bewegen merk je dat je lichaam niet meewerkt. Je bent van top tot teen verlamd. Terwijl je angst toeneemt, zie je in je ooghoek iets dichterbij komen. Je wil wel schreeuwen maar er komt geen geluid uit je mond en je kan ook niet naar het lichtknopje grijpen. Klinkt als een fragment uit een horrorfilm, of niet? Toch maken mensen met slaapparalyse dit mee.

Kenmerken

Slaapparalyse wordt ook wel slaapverlamming genoemd. Het is een slaapstoornis waar zo’n 20 tot 40%  van de bevolking wel eens mee te maken heeft. Mensen met slapeloosheid, een verstoord slaapritme of narcolepsie zijn gevoeliger voor slaapparalyse. Het kan echter bij iedereen voorkomen. Tijdens een episode kan iemand zich niet bewegen en voelen de ledematen erg zwaar. Ook kan iemand het gevoel hebben dat er iets op zijn/haar borst drukt. Soms treden er hallucinaties op, dit kunnen zowel auditieve, tactiele of visuele hallucinaties zijn. Iemand kan bijvoorbeeld het gevoel hebben dat er een aanwezigheid is in de kamer, of iemand kan voetstappen horen.  Een episode duurt over het algemeen niet erg lang, van een aantal seconden tot minuten.sleep-264475_1920

Oorzaak

Tijdens het slapen zijn er verschillende stadia waar we doorheen gaan. Deze verschillende stadia hebben allen hun eigen kenmerken. Zo verschilt per slaapstadium je breinactiviteit en hartritme. Een van deze stadia wordt REM slaap genoemd (Rapid Eye Movement). Tijdens dit stadium bewegen je ogen snel heen en weer, maar is je lichaam verlamd. Dit is een beschermingsmechanisme van je lichaam waardoor je bijvoorbeeld tijdens het slapen niet je dromen écht gaat uitvoeren. Het REM stadium is tevens het stadium waarin dromen voorkomen. Van de verschillende slaapstadia lijkt de toestand van het lichaam in het REM stadium het meest op de toestand van je lichaam tijdens het wakker zijn. Je bloeddruk, hartslag en ademsnelheid nemen toe en ook je breinactiviteit schiet omhoog. Waar het precies misgaat bij slaapparalyse is nog onduidelijk. Het is echter waarschijnlijk dat iemand tijdens een slaapparalyse gedeeltelijk wakker wordt tijdens de REM slaap. Je zit tussen het slapen en waken in. Je lichaam is nog verlamd en je dromen kunnen voor je ogen tot leven komen.

LEES OOK:
Lucide Dromen bij het Behandelen van Nachtmerries

Paranormale en buitenaardse verklaringen

De hallucinaties die mensen tijdens een slaapparalyse ervaren, kunnen zo echt aanvoelen dat mensen dit op andere manieren proberen te verklaren. Ze zijn bijvoorbeeld overtuigd dat er werkelijk een demon of andere entiteit in de kamer aanwezig was. Dit is geen nieuw fenomeen; er wordt al eeuwenlang geschreven over entiteiten die tijdens het slapen de slaapkamer bezoeken. Zo heb je de demonen Incubus en Succubus die volgens de legende ’s nachts de slaapkamer inkomen om op de borst van mensen te zitten. Ook is slaapparalyse mogelijk een verklaring voor mensen die zeggen door aliens te zijn ontvoerd in de nacht. thomas_burke_the_nightmare_engraving

Thomas Burke’s 1783 gravure van De Nachtmerrie

Interpretatie en gevolgen

Uit een recente studie blijkt dat je geloof over de oorzaak van een slaapparalyse werkelijk je ervaring kan beïnvloeden. Als je slaapparalyse interpreteert als een bovennatuurlijke ervaring duurt de episode langer. Als je het echter ziet als een foutje van het brein duurt de episode korter. Daarnaast blijkt dat mensen die slaapparalyse interpreteren als een bovennatuurlijke ervaring 3 keer vaker last hebben van een episode. Ook beïnvloedt je interpretatie de mate van angst die je voelt voor een volgende episode. Mensen die de slaapparalyse verklaren door een bovennatuurlijke oorzaak ervaren meer angst. Uit onderzoek blijkt dat deze mensen zelfs soms post traumatische stress symptomen kunnen ervaren.

LEES OOK:
Slaapwandelende nachten

Behandeling

Slaapparalyse is niet schadelijk, maar kan je nachtrust wel verstoren. Je kan daarom een aantal maatregelen nemen om te proberen een episode te voorkomen. Een regelmatig slaapritme kan bijdragen aan het voorkomen van slaapparalyse. Het aanhouden van consistente slaaptijden en het voorkomen van stress spelen hierbij een belangrijke rol. Mocht je toch een episode hebben, dan kun je deze sneller voorbij laten gaan door je ogen snel te bewegen of je te focussen op één ledemaat, bijvoorbeeld je hand, en deze langzaam proberen te bewegen.alarm-clock-590383_1280

Wat denk jij, heeft slaapparalyse een paranormale verklaring of wordt het simpelweg biologisch verklaard? Laat je antwoord hier onder achter! 

Bronnen
1. Jalal, B. (z.j.). The Neuroscience Of Sleep Paralysis Explains The Terrifying Experience Of Being Trapped In Your Body . Geraadpleegd van https://braindecoder.com/post/neuroscience-of-sleep-paralysis-1113306867
2. Kalat, J. (2007). Biological Psychology (Ninth Edition). United States: Thomsom Wadsworth.

Geschreven door Marleen Hoek

Marleen is afgestudeerd als kind- en jeugdpsychologe. Tijdens haar studie merkte ze dat ze graag één op één hulp biedt waarbij er sprake is van maatwerk voor de cliënt. Ze werkt nu als levensloopcoach waarbij ze volwassenen en kinderen met autisme begeleidt op diverse levensgebieden. Tijdens haar eerdere werk op een basisschool rees bij haar de vraag hoe we het onderwijs in kunnen richten zodat álle kinderen tot leren kunnen komen. Daarom is ze gestart met de Pabo en houdt ze ontwikkelingen op het gebied van onderwijs en psychologie goed in de gaten.

10 comments

  1. Ook ik heb dit verschijnsel een aantal keren meegemaakt en ervoer het als echt gebeurd. Alleen ik deed het af alsof ik een gewone nachtmerrie had. Toch was dit veel angstiger dan een nachtmerrie en ik voelde echte doodsangst. Behalve die keer dat er een soort van geest in mijn kamer zat, toen voelde ik me heel vredig. Maar die keren dat ik belaagd werd door een demon waren erg angstig en heel echt. Maar nu ik dit gelezen heb vallen de puzzelstukjes op z’n plaats en weet ik dat het slaapparalyse is geweest.

    1. Hoi Saya,

      Bedankt voor je reactie! Tijdens mijn studententijd heb ik zelf ook meerdere episodes gehad, hierdoor is mijn interesse in slaapparalyse ontstaan. Fijn dat door dit artikel de puzzelstukjes voor jou op hun plaats zijn gevallen!

    1. Beste Miranda,

      Bedankt voor je reactie! Je mag het artikel natuurlijk gebruiken, met PsyBlog als bronvermelding.
      Mocht je nog verdere vragen hebben over het gebruik van het artikel of over andere zaken dan kan je ons altijd bereiken via redactie@psyblog.nl.

      Vriendelijke groet,
      Marleen

  2. Beste Marleen,

    leuk artikel en wel herkenbaar.
    Tijdens een periode met veel stress sliep ik slecht. Hierdoor ben ik melatonine pilletjes gaan nemen. In het begin hielp dit prima, maar op een gegeven moment kreeg ik slaapverlammingen. Dit duurde gelukkig erg kort (paar seconden), maar zag wel een donkere gedaante in me kruipen….
    Toen ben ik gestopt met melatonine slikken en dat heeft geholpen!
    Nu nergens meer last van 🙂

    Groetjes

  3. Hai, ik heb een vraag, wat denk jij zelf over of het wetenschappelijk is of paranormaal? Ik zou eerder zeggen wetenschappelijk, maar ik vind het vreemd dat mensen alleen maar negatieve “hallucinaties” hebben en geen positieve. Dus alleen maar nachtmerries?

  4. Ik heb dit 2 maal mee gemaakt, ik was heel de nacht wakker en plotseling een daverende oergeluid, gelijk een aardbeving, mijn lichaam werd zo zwaar dat ik geen beweging kreeg in mij lichaam en met moeite iets kon zeggen, vooral het geluid was beangstigend

  5. In 2010 heb ik een heftige slaapverlamming meegemaakt. Ik laf naast mijn vriendin te slapen toen ik een aanwezigheid in de kamer voelde die om ons bed heen liep en vervolgens vanaf het voeteneind ons bed In kwam. Op dat moment was ik nog niet bang omdat ik dacht dat het de hond was. Ik voelde de matras indeuken aan beide kanten van mijn lichaam. Toen besefte ik dat het niet de hond was omdat de hond niet in de slaapkamer kan en omdat het niet als 4 poten voelde maar als 2 benen. Dat was het moment van schrik waardoor ik op wou springen. Maar ik kon niet bewegen. Toen probeerde ik mijn vriendin te roepen maar enige geluid dat uit mij kwam was een soort van een verstikkingsgeluid. Toen pas begon de angst. Ik begon me heftig te verzetten en na een tijd (denk 5 he w lange seconden) kwam ik los(??) . Ik kroop tegen mijn vriendin aan en ging verder slapen. Ik heb me die hele nacht angtig en bekeken gevoeld.
    De volgende dag vertelde ik heel voorzichtig aan mijn vriendin over de angstige nacht.
    Zij vertelde heel verbaast dat zij de hele nacht doodsbang is geweest omdat ze de hele nacht 2 aanwezigheden in de slaapkamer voelde en hoorde(?)..
    Naar een snelle Google search kwam ik al heel snel bij het venomeen slaapverlamming. Ik had daar niet eerder van gehoord maar de verhalen zijn erg herkenbaar.
    Door deze gedeelde ervaring zou ik zeggen dat het helaas een paranormale ervaring is geweest. Hoewel ik heel graag de wetenschappelijke verklaring wil geloven.

  6. In 2010 heb ik een heftige slaapverlamming meegemaakt. Ik lag naast mijn vriendin te slapen toen ik een aanwezigheid in de kamer voelde die om ons bed heen liep en vervolgens vanaf het voeteneind ons bed In kwam. Op dat moment was ik nog niet bang omdat ik dacht dat het de hond was. Ik voelde de matras indeuken aan beide kanten van mijn lichaam. Toen besefte ik dat het niet de hond was omdat de hond niet in de slaapkamer kan en omdat het niet als 4 poten voelde maar als 2 benen. Dat was het moment van schrik waardoor ik op wou springen. Maar ik kon niet bewegen. Toen probeerde ik mijn vriendin te roepen maar enige geluid dat uit mij kwam was een soort van een verstikkingsgeluid. Toen pas begon de angst. Ik begon me heftig te verzetten en na een tijd (denk 5 hele lange seconden) kwam ik los(??) . Ik kroop tegen mijn vriendin aan en ging verder slapen. Ik heb me die hele nacht angtig en bekeken gevoeld.
    De volgende dag vertelde ik heel voorzichtig aan mijn vriendin over de angstige nacht.
    Zij vertelde heel verbaast dat zij de hele nacht doodsbang is geweest omdat ze de hele nacht 2 aanwezigheden in de slaapkamer voelde en hoorde(?)..
    Naar een snelle Google search kwam ik al heel snel bij het venomeen slaapverlamming. Ik had daar niet eerder van gehoord maar de verhalen zijn erg herkenbaar.
    Door deze gedeelde ervaring zou ik zeggen dat het helaas een paranormale ervaring is geweest. Hoewel ik heel graag de wetenschappelijke verklaring wil geloven.

  7. Ik heb naast mijn nachtmerries ook slaapverlamming. De nachtmerries zijn er minimaal 1x per week, maar ook wel eens 3 per nacht..dan word ik letterlijk met doodsangsten wakker om vervolgens weer te gaan slapen en terug te vallen in dezelfde nachtmerrie. Een paar keer per maand komt de slaapverlamming erbij…als het weer is zover is, probeer ik met al mijn macht om geluid te produceren zodat mijn partner weet hoe laat het is..want zodra ik word aangeraakt is het voorbij. Maar dat angstige gevoel blijft. Ik ben 36 gezond, rook wel maar drink niet.je mag gerust weten..ik haat slapen. Dus door al die gekkigheid zit er gewoon een flinke druk op. Door die druk is inslapen moeilijk, wat door “slaapstress” weer nachtmerries veroorzaakt.ik ben er wel aangewend.dat dan weer wel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *