In het donker wakker worden met het onbehaaglijke gevoel dat je bekeken wordt. Als je je probeert te bewegen merk je dat je lichaam niet meewerkt. Je bent van top tot teen verlamd. Terwijl je angst toeneemt, zie je in je ooghoek iets dichterbij komen. Je wil wel schreeuwen maar er komt geen geluid uit je mond en je kan ook niet naar het lichtknopje grijpen. Klinkt als een fragment uit een horrorfilm, of niet? Toch maken mensen met slaapparalyse dit mee.

Kenmerken

Slaapparalyse wordt ook wel slaapverlamming genoemd. Het is een slaapstoornis waar zo’n 20 tot 40%  van de bevolking wel eens mee te maken heeft. Mensen met slapeloosheid, een verstoord slaapritme of narcolepsie zijn gevoeliger voor slaapparalyse. Het kan echter bij iedereen voorkomen. Tijdens een episode kan iemand zich niet bewegen en voelen de ledematen erg zwaar. Ook kan iemand het gevoel hebben dat er iets op zijn/haar borst drukt. Soms treden er hallucinaties op, dit kunnen zowel auditieve, tactiele of visuele hallucinaties zijn. Iemand kan bijvoorbeeld het gevoel hebben dat er een aanwezigheid is in de kamer, of iemand kan voetstappen horen.  Een episode duurt over het algemeen niet erg lang, van een aantal seconden tot minuten.sleep-264475_1920

Oorzaak

Tijdens het slapen zijn er verschillende stadia waar we doorheen gaan. Deze verschillende stadia hebben allen hun eigen kenmerken. Zo verschilt per slaapstadium je breinactiviteit en hartritme. Een van deze stadia wordt REM slaap genoemd (Rapid Eye Movement). Tijdens dit stadium bewegen je ogen snel heen en weer, maar is je lichaam verlamd. Dit is een beschermingsmechanisme van je lichaam waardoor je bijvoorbeeld tijdens het slapen niet je dromen écht gaat uitvoeren. Het REM stadium is tevens het stadium waarin dromen voorkomen. Van de verschillende slaapstadia lijkt de toestand van het lichaam in het REM stadium het meest op de toestand van je lichaam tijdens het wakker zijn. Je bloeddruk, hartslag en ademsnelheid nemen toe en ook je breinactiviteit schiet omhoog. Waar het precies misgaat bij slaapparalyse is nog onduidelijk. Het is echter waarschijnlijk dat iemand tijdens een slaapparalyse gedeeltelijk wakker wordt tijdens de REM slaap. Je zit tussen het slapen en waken in. Je lichaam is nog verlamd en je dromen kunnen voor je ogen tot leven komen.

LEES OOK:
Lucide Dromen bij het Behandelen van Nachtmerries

Paranormale en buitenaardse verklaringen

De hallucinaties die mensen tijdens een slaapparalyse ervaren, kunnen zo echt aanvoelen dat mensen dit op andere manieren proberen te verklaren. Ze zijn bijvoorbeeld overtuigd dat er werkelijk een demon of andere entiteit in de kamer aanwezig was. Dit is geen nieuw fenomeen; er wordt al eeuwenlang geschreven over entiteiten die tijdens het slapen de slaapkamer bezoeken. Zo heb je de demonen Incubus en Succubus die volgens de legende ’s nachts de slaapkamer inkomen om op de borst van mensen te zitten. Ook is slaapparalyse mogelijk een verklaring voor mensen die zeggen door aliens te zijn ontvoerd in de nacht. thomas_burke_the_nightmare_engraving

Thomas Burke’s 1783 gravure van De Nachtmerrie

Interpretatie en gevolgen

Uit een recente studie blijkt dat je geloof over de oorzaak van een slaapparalyse werkelijk je ervaring kan beïnvloeden. Als je slaapparalyse interpreteert als een bovennatuurlijke ervaring duurt de episode langer. Als je het echter ziet als een foutje van het brein duurt de episode korter. Daarnaast blijkt dat mensen die slaapparalyse interpreteren als een bovennatuurlijke ervaring 3 keer vaker last hebben van een episode. Ook beïnvloedt je interpretatie de mate van angst die je voelt voor een volgende episode. Mensen die de slaapparalyse verklaren door een bovennatuurlijke oorzaak ervaren meer angst. Uit onderzoek blijkt dat deze mensen zelfs soms post traumatische stress symptomen kunnen ervaren.

LEES OOK:
Slaapwandelende nachten

Behandeling

Slaapparalyse is niet schadelijk, maar kan je nachtrust wel verstoren. Je kan daarom een aantal maatregelen nemen om te proberen een episode te voorkomen. Een regelmatig slaapritme kan bijdragen aan het voorkomen van slaapparalyse. Het aanhouden van consistente slaaptijden en het voorkomen van stress spelen hierbij een belangrijke rol. Mocht je toch een episode hebben, dan kun je deze sneller voorbij laten gaan door je ogen snel te bewegen of je te focussen op één ledemaat, bijvoorbeeld je hand, en deze langzaam proberen te bewegen.alarm-clock-590383_1280

Wat denk jij, heeft slaapparalyse een paranormale verklaring of wordt het simpelweg biologisch verklaard? Laat je antwoord hier onder achter! 

Bronnen
1. Jalal, B. (z.j.). The Neuroscience Of Sleep Paralysis Explains The Terrifying Experience Of Being Trapped In Your Body . Geraadpleegd van https://braindecoder.com/post/neuroscience-of-sleep-paralysis-1113306867
2. Kalat, J. (2007). Biological Psychology (Ninth Edition). United States: Thomsom Wadsworth.

Geschreven door Marleen Hoek

Marleen is afgestudeerd als kind- en jeugdpsychologe. Tijdens haar studie merkte ze dat ze graag één op één hulp biedt waarbij er sprake is van maatwerk voor de cliënt. Ze werkt nu als levensloopcoach waarbij ze volwassenen en kinderen met autisme begeleidt op diverse levensgebieden. Tijdens haar eerdere werk op een basisschool rees bij haar de vraag hoe we het onderwijs in kunnen richten zodat álle kinderen tot leren kunnen komen. Daarom is ze gestart met de Pabo en houdt ze ontwikkelingen op het gebied van onderwijs en psychologie goed in de gaten.

20 comments

  1. Ook ik heb dit verschijnsel een aantal keren meegemaakt en ervoer het als echt gebeurd. Alleen ik deed het af alsof ik een gewone nachtmerrie had. Toch was dit veel angstiger dan een nachtmerrie en ik voelde echte doodsangst. Behalve die keer dat er een soort van geest in mijn kamer zat, toen voelde ik me heel vredig. Maar die keren dat ik belaagd werd door een demon waren erg angstig en heel echt. Maar nu ik dit gelezen heb vallen de puzzelstukjes op z’n plaats en weet ik dat het slaapparalyse is geweest.

    1. Hoi Saya,

      Bedankt voor je reactie! Tijdens mijn studententijd heb ik zelf ook meerdere episodes gehad, hierdoor is mijn interesse in slaapparalyse ontstaan. Fijn dat door dit artikel de puzzelstukjes voor jou op hun plaats zijn gevallen!

    1. Beste Miranda,

      Bedankt voor je reactie! Je mag het artikel natuurlijk gebruiken, met PsyBlog als bronvermelding.
      Mocht je nog verdere vragen hebben over het gebruik van het artikel of over andere zaken dan kan je ons altijd bereiken via redactie@psyblog.nl.

      Vriendelijke groet,
      Marleen

  2. Beste Marleen,

    leuk artikel en wel herkenbaar.
    Tijdens een periode met veel stress sliep ik slecht. Hierdoor ben ik melatonine pilletjes gaan nemen. In het begin hielp dit prima, maar op een gegeven moment kreeg ik slaapverlammingen. Dit duurde gelukkig erg kort (paar seconden), maar zag wel een donkere gedaante in me kruipen….
    Toen ben ik gestopt met melatonine slikken en dat heeft geholpen!
    Nu nergens meer last van 🙂

    Groetjes

  3. Hai, ik heb een vraag, wat denk jij zelf over of het wetenschappelijk is of paranormaal? Ik zou eerder zeggen wetenschappelijk, maar ik vind het vreemd dat mensen alleen maar negatieve “hallucinaties” hebben en geen positieve. Dus alleen maar nachtmerries?

  4. Ik heb dit 2 maal mee gemaakt, ik was heel de nacht wakker en plotseling een daverende oergeluid, gelijk een aardbeving, mijn lichaam werd zo zwaar dat ik geen beweging kreeg in mij lichaam en met moeite iets kon zeggen, vooral het geluid was beangstigend

  5. In 2010 heb ik een heftige slaapverlamming meegemaakt. Ik laf naast mijn vriendin te slapen toen ik een aanwezigheid in de kamer voelde die om ons bed heen liep en vervolgens vanaf het voeteneind ons bed In kwam. Op dat moment was ik nog niet bang omdat ik dacht dat het de hond was. Ik voelde de matras indeuken aan beide kanten van mijn lichaam. Toen besefte ik dat het niet de hond was omdat de hond niet in de slaapkamer kan en omdat het niet als 4 poten voelde maar als 2 benen. Dat was het moment van schrik waardoor ik op wou springen. Maar ik kon niet bewegen. Toen probeerde ik mijn vriendin te roepen maar enige geluid dat uit mij kwam was een soort van een verstikkingsgeluid. Toen pas begon de angst. Ik begon me heftig te verzetten en na een tijd (denk 5 he w lange seconden) kwam ik los(??) . Ik kroop tegen mijn vriendin aan en ging verder slapen. Ik heb me die hele nacht angtig en bekeken gevoeld.
    De volgende dag vertelde ik heel voorzichtig aan mijn vriendin over de angstige nacht.
    Zij vertelde heel verbaast dat zij de hele nacht doodsbang is geweest omdat ze de hele nacht 2 aanwezigheden in de slaapkamer voelde en hoorde(?)..
    Naar een snelle Google search kwam ik al heel snel bij het venomeen slaapverlamming. Ik had daar niet eerder van gehoord maar de verhalen zijn erg herkenbaar.
    Door deze gedeelde ervaring zou ik zeggen dat het helaas een paranormale ervaring is geweest. Hoewel ik heel graag de wetenschappelijke verklaring wil geloven.

  6. In 2010 heb ik een heftige slaapverlamming meegemaakt. Ik lag naast mijn vriendin te slapen toen ik een aanwezigheid in de kamer voelde die om ons bed heen liep en vervolgens vanaf het voeteneind ons bed In kwam. Op dat moment was ik nog niet bang omdat ik dacht dat het de hond was. Ik voelde de matras indeuken aan beide kanten van mijn lichaam. Toen besefte ik dat het niet de hond was omdat de hond niet in de slaapkamer kan en omdat het niet als 4 poten voelde maar als 2 benen. Dat was het moment van schrik waardoor ik op wou springen. Maar ik kon niet bewegen. Toen probeerde ik mijn vriendin te roepen maar enige geluid dat uit mij kwam was een soort van een verstikkingsgeluid. Toen pas begon de angst. Ik begon me heftig te verzetten en na een tijd (denk 5 hele lange seconden) kwam ik los(??) . Ik kroop tegen mijn vriendin aan en ging verder slapen. Ik heb me die hele nacht angtig en bekeken gevoeld.
    De volgende dag vertelde ik heel voorzichtig aan mijn vriendin over de angstige nacht.
    Zij vertelde heel verbaast dat zij de hele nacht doodsbang is geweest omdat ze de hele nacht 2 aanwezigheden in de slaapkamer voelde en hoorde(?)..
    Naar een snelle Google search kwam ik al heel snel bij het venomeen slaapverlamming. Ik had daar niet eerder van gehoord maar de verhalen zijn erg herkenbaar.
    Door deze gedeelde ervaring zou ik zeggen dat het helaas een paranormale ervaring is geweest. Hoewel ik heel graag de wetenschappelijke verklaring wil geloven.

  7. Ik heb naast mijn nachtmerries ook slaapverlamming. De nachtmerries zijn er minimaal 1x per week, maar ook wel eens 3 per nacht..dan word ik letterlijk met doodsangsten wakker om vervolgens weer te gaan slapen en terug te vallen in dezelfde nachtmerrie. Een paar keer per maand komt de slaapverlamming erbij…als het weer is zover is, probeer ik met al mijn macht om geluid te produceren zodat mijn partner weet hoe laat het is..want zodra ik word aangeraakt is het voorbij. Maar dat angstige gevoel blijft. Ik ben 36 gezond, rook wel maar drink niet.je mag gerust weten..ik haat slapen. Dus door al die gekkigheid zit er gewoon een flinke druk op. Door die druk is inslapen moeilijk, wat door “slaapstress” weer nachtmerries veroorzaakt.ik ben er wel aangewend.dat dan weer wel

  8. Voor mij klinkt dit ook heel bekend. Sinds 2 jaar ongeveer heb ik wel eens slaapverlamming. Het gebeurt alleen wanneer ik erg moe ben, als ik de nacht ervoor bijvoorbeeld kort geslapen heb. Na de eerste keer was ik extreem bang en constant angstig dat het weer ging gebeuren. Het was namelijk een enge ervaring; ik was voor mijn gevoel wakker aan het worden, maar ik voelde dat ik me niet kon bewegen. Ik was nog niet heel angstig op dat moment, maar het voelde vreemd. Ik droomde nog doezelig verder. Ik liep in mijn droom in de keuken van het ouderlijke huis van mijn vader (hij is overleden) en plots werd ik aan mijn benen de lucht in getild. Ik probeerde me vast te houden aan het aanrecht, maar werd zo hard meegesleurd dat ik los schoot en naar de buitendeur zweefde. En stond niets of niemand achter me. Toen de deur opening viel ik buiten op de grond en hierna schoot ik wakker. Ik was hierna steeds bang om weer te gaan slapen. Eens in de 2/3 maanden had ik weer een soortgelijke ervaring. Ik ging googlen en kwam op slaap verlamming uit. Ik heb er heel veel over gelezen en ik weet eerlijk gezegd niet wat het echt zou zijn: paranormaal of simpelweg iets in het brein. Ik ben mezelf gaan overtuigen dat het vast iets in het brein is, omdat dat een logischere verklaring lijkt. Sindsdien heb ik veel minder vaak een episode en wanneer ik er een heb kan ik me tijdens de verlammingsfase rustig toezeggen: ik heb het weer, maar het duurt maar even, ik wordt zometeen toch wakker en dan is de verlamming weer voorbij. Ik probeer vooral mijn ogen dan open te trekken en op een gegeven moment lukt het en dan ben ik wakker. Tijdens zo’n verlamming ben ik nauwelijks meer bang en wanneer ik wakker wordt denk ik er eigenlijk niet eens meer over na.

  9. “Waar het precies misgaat bij slaapparalyse is nog onduidelijk. Het is echter waarschijnlijk dat iemand tijdens een slaapparalyse gedeeltelijk wakker wordt tijdens de REM slaap.”

    Ik heb dit fenomeen ook een paar keer ervaren en beschouw het (nu) als een ‘lucide nachtmerrie’. De laatste keer namelijk viel bij mij het kwartje dat ik niet in een soort halfslaap verlamd op mijn rug op bed lag, toen ik bij het echt ontwaken bemerkte dat ik feitelijk op mijn zij bleek te liggen.

  10. Naar aanleiding van de verschillende verhalen is een aantal jaren de zelfde droom verschenen het is op een planeet waar voedingsstofffen worden gedolven met gele karren die op je worden aangesloten zodra dat gebeurt is veranderen de mensen in vreemde wezens de planeet is heel helder en licht heeft iemand er een verklaring voor

    1. Hoi!
      Helaas meerdere keren slaapverlamming/hallucinaties gehad…
      Het lijkt zooooo echt!
      Net gehad en deze x wel heeeel heftig.
      Ik zie alles in de kamer om me heen zoals het is (in mijn overtuiging ben ik dus wakker en heb m’n ogen open). Ik voel dat m’n linker oog en mondhoek afhangen en weet: “Ik heb een beroerte gehad”!
      Probeer mijn linker arm naar mijn gezicht te brengen maar zie mijn arm niet en denk:”Ben ik blind aan m’n linker oog”?
      Ondertussen roep ik met een schorre stem m’n man in de hoop dat hij wakker wordt zodat hij de dokter kan bellen…
      Dan denk ik: “Dit was het dan.. Ik ga dood”.
      Roepen helpt niet dus fluit ik op 2 vingers om hem wakker te krijgen… Waarschijnlijk doe ik dit dus niet allemaal echt, anders was m’n husband wel wakker geworden..
      Dan.. Denk ik dat ik de afstandsbediening pak en naar hem toe gooi.. Dus niet..
      Al met al duurt het me veel te lang..
      Dan eindelijk ga ik bidden!🙏
      Tijdens vorige gevallen hielp bidden meteen! Nu duurde het iets langer, maar ik weet dat ik niet alleen ben.
      Mede door dit soort verschijnselen weet ik dat er meer is tussen hemel en aarde. 🌏
      En… Dat Jezus de dood/duisternis/satan heeft overwonnen.. En dat deze slaapverlammingen niet pluis zijn.
      Dankzij Jezus worden deze beangstigende
      “dromen/hallucinaties” minder beangstigend.
      Ik weet dat hij erbij is en mij heeft gered door zijn dood aan het kruis.
      Daarom zou ik anderen graag willen adviseren om Jezus aan te roepen als je dit overkomt. Hij houdt van je en je mag zijn kind worden! ♥
      Joh 3:16

  11. Zo herkenbaar. Ik heb dit soort dromen meerdere keren per maand. Enorm angstige ervaringen. Ik probeer te schreeuwen maar krijg alleen een raar geluid uit mijn keel geperst en probeer mijn nagels in het vel van mijn partner te zetten zodat hij wakker wordt. En inderdaad, een aanraking en het is voorbij. Maar de angst blijft nog wel enige tijd in het lijf. Naast de slaapverlamming heb ik ook ‘normale’ nachtmerries. De overeenkomst is echter dat het altijd om demonische figuren gaat. Vannacht droomde ik dat ik slecht kon slapen. Ik ging naar beneden en heb een fleece deken over mij heen gelegd en ben zittend aan het bureau gaan slapen. Mijn vriend kwam naar beneden om te kijken wat ik aan het doen was. Ik was te slaperig om te reageren maar toen hij zag dat ik daar lag ging hij weer naar boven. Ik krijg het koud en ging naar de keuken om de waterkoker aan te zetten. Ik zette thee en liep weer naar de woonkamer. In het glas van de deur zag ik de weerspiegeling van naar ik toen aannam mijn partner met ontbloot bovenlijf. Hij stond gebukt leek het wel want hij was veel kleiner. Bij het passeren zag ik dat het een demonisch figuur was, heel gespierd en met een duivels gezicht. Ongeveer 1,20 m of 1,40 m hoog. Hij keek mij dreigend aan en ik gooide direct het kokende water over hem heen. Hij grijnsde en kwam gelijk op me af om me te grijpen. Ik gilde het uit en werd wakker gemaakt door mijn partner. Het beeld spookt al de hele dag door mij heen en elke keer weer met kippenvel. Wat ik niet begrijp is waarom de hallucinaties bij de slaapverlamming en in mijn dromen altijd niet bestaande figuren betreft en altijd demonische figuren. En dat lees je ook bij anderen terug. Ik bedoel, nooit een normale man die bedreigend is omdat hij heeft ingebroken en of een moordenaar is, maar altijd iets duivels. Hoe kan het toch dat iedereen met slaapverlamming dit soort figuren ziet. Dood eng. Heb al eens uren wakker gezeten tot aan de ochtend omdat ik niet meer durfde te slapen.

  12. Ik ben net wakker van een slaapparalyse. En nu kom ik niet meer in slaap lezende over demonen. Hoe komisch.

    Ik had normaal 1 keer in de maand of 1 keer in de twee maanden slaapparalyse. Ik heb ze altijd met hallucinaties. Sinds ik meer over slaapparalyse weet, kom ik er sneller uit. Ik ervaar meer stress vanwege de Covid-19. Mijn slaapritme is daardoor ook verstoord. Ik lees dat op je rug liggen het kan veroorzaken. En ik denk dat dit een placebo effect heeft. Bij al mijn paralyse ervaringen heb ik het gevoel dat ik op mijn rug lig, maar ook ik word wakker op mijn zij. Dus als je op je rug gaat liggen is misschien daarom de kans groter dat je een slaapparalyse ervaart. Omdat dit namelijk voor je gevoel altijd op je rug gebeurd, dus dat kan waarschijnlijk die slaapparalyse triggeren. Het werkt volgens mij als een trigger. Het is maar een theorie. Want hoe lig ik opeens op mijn zij als ik mij helemaal niet kon bewegen. Die hallucinatie doet dus ook iets geks met de perceptie die je over je lichaam hebt.

    Psycho-educatie helpt het beste denk ik voor mensen die dit voor het eerst ervaren. Ook ik probeer het niet als iets bovennatuurlijks te zien. Want ik ben van mening dat het daardoor inderdaad langer stand houdt. Ik focus me compleet op mijn lichaam om eruit te komen. En ik voel het nu ook al aankomen voordat ik in een volledige slaapparalyse terecht kom. De hallucinaties beginnen namelijk echt net voor de paralyse. Een soort van overgangsfase.

  13. Ik ben net wakker uit een slaapverlamming denk ik. Ik was aan het dromen dat ik uit de slaapkamer iets hoorden en omdat ik zo bang was deed ik dan in men droom alsof ik sliep en toen werd ik uit men bed getild ik vocht om wakker te worden. Ik voelde iets me vast nemen en omhoog tillen. Ik kreeg men ogen niet open kon niet roepen. Dacht ik dat ik wakker was herleefde ik diezelfde droom nog eens opnieuw. Maar gebeurde er dan ook nog bij dat ik een schim zag de schim die me omhoog tilde ik stond in de hoek van men kamer te gillen. Uiteindelijk schrikte ik effectief wakker.

    Heeft iemand dit nog al mee gemaakt ??
    Ik was doodsbang dit is de eerste keer dat het gebeurd. Ik durf niet meer te slapen en lag er misschien nog meer 1,5 uurtje in.

    1. Hoi!
      Toevallig heb ik vannacht een zelfde soort droom gehad. Ik werd wakker in mijn bed, maar zag dat er iemand in de hoek van m’n kamer zat en ik schrok en wilde schreeuwen maar dat lukte niet en toen werd ik wakker in m’n bed. Maar mijn hond kwam aanlopen en zag er heel erg misvormd uit dacht ik “shit nee ik droom nog!” Nou dit is een paar keer zo doorgegaan met telkens ander vreemde gebeurtenissen in mijn slaapkamer totdat ik heel hard in m’n droom begon te schreeuwen naar mij vriend MAAK MIJ ASJEBLIEFT WAKKER ASJEBLIEFT MAAK MIJ WAKKER!!! IK WIL WAKKER WORDEN!!!! en toen werd ik gelukkig real life wakker. Wel nog twijfelend of het deze keer wel echt was. Is dit dan ook een slaapverlamming?

  14. Hallo, ik heb dit nu al zo’n 4 á 5 keer gehad vanacht. Het is inmiddels 5 uur ’s nachts. Ik weet dat als ik mijn ogen sluit dat ik dan weer in een nieuwe (veel te echte) horrorfiln kom.
    Ik heb dit weekend de eerste nacht geen slaap gehad en de tweede ben ik om 6 uur ’s ochtends gaan slapen.( Dit is heel slecht ik weet het. ) Hierom geloof ik niet in een zogenaamde geest die in je kamer zou moeten zijn. Ik bedoel het zou wel heel toevallig zijn dat precies in het weekend, waarin ik geen oog dicht heb gedaan, er een spoom door mijn kamer sluipt om mijn slaap te verstoren. Ik heb dit fenomeen dan ook nog nooit eerder gehad.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *