Misschien heb jij of één van je vrienden het wel eens meegemaakt. Je gaat op vrijdagavond de kroeg in, nuttigt wat drankjes, om de volgende ochtend wakker te worden met een gapend gat in je geheugen. Hoe ben ik in bed gekomen? Is dit wel mijn bed? Waar is mijn fietssleutel? Heb ik al die appjes gestuurd? Dit zijn de vragen die je dan wellicht stelt aan je vrienden, je partner of simpelweg aan jezelf. De één weet dat gat na een paar uur nog enigszins te vullen met herinneringen, terwijl de ander er nooit meer achter komt. Hoe zit dat precies?

Black-out en gray-out

Mensen die zich niets meer kunnen herinneren van die ene vrijdagavond, hebben hoogstwaarschijnlijk te maken gehad met een ‘black-out’. Een alcohol blackout is een periode van geheugenverlies waarbij iemand tijdens het drinken nog wel bewust lijkt te functioneren, maar later geen herinneringen meer heeft aan wat er in die periode is gebeurd. Deze tijdelijke storing in de hersenen ontstaat meestal als er in een korte tijd veel alcohol in je bloed terecht komt. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als je snel drinkt, op een lege maag begint of alcohol combineert met bepaalde medicijnen.

Kun je je nog flarden herinneren van die vrijdagavond, maar is het vaag en onlogisch? Dan heb je waarschijnlijk te maken gehad met de mildere variant van de black-out, namelijk een gray-out. Hierbij komt er wel iets van informatie door naar het lange termijn geheugen, maar nog lang niet alles

Vreemd eigenlijk, want je hebt die appjes wel gestuurd, je bent naar huis gelopen en hebt misschien zelfs nog je tanden gepoetst. Maar je weet het gewoon niet meer (White, 2003; Wetherill & Fromme, 2016).

Hippocampus in een roesje

Het vergeten van die, hopelijk gezellige, vrijdagavond komt doordat je hersenen tijdens een black-out moeite hebben om de informatie uit je kortetermijngeheugen door te geven aan je langetermijngeheugen. De hippocampus, een gebied in je hersenen, speelt een actieve rol bij het vormen van herinneringen. Nieuwe informatie wordt daar verwerkt en doorgestuurd naar je langetermijngeheugen. Bij een black-out wordt dit proces verstoord. De koppeling valt stil en de hippocampus, het geheugenarchief van je brein, is dus zelf even in een ‘roesje’ (White, 2003; Wetherill & Fromme, 2016).

De schade

Hoewel veel Nederlanders die alcoholische drankjes met gemak naar achter tikken, weten we maar al te goed dat overmatig alcoholgebruik niet bepaald een cadeau is voor je gezondheid. Het vergroot de kans op geheugenstoornissen, vertraagt je denken, je ruimtelijke oriëntatie en verstoort je aanpassingsvermogen. Een flinke klap voor je hersenen. Langdurig en overmatig alcohol gebruik veroorzaakt veranderingen in je hersenstructuren en zorgt dat de cellen in je hersenen moeizamer met elkaar kunnen communiceren, met alle gevolgen van dien (Oscar-Berman & Marinković, 2007).

Naast een black-out of gray-out bestaat er ook het Korsakovsyndroom. Een ernstige hersenaandoening die wordt veroorzaakt door jarenlang overmatige alcoholinname, meestal in combinatie met vitamine B1 tekort. Mensen met Korsakov hebben vaak ernstige geheugenproblemen, raken gedesoriënteerd in tijd en plaats en kunnen moeite hebben met doelgericht handelen. Ook stemmingsstoornissen, zoals angst en depressie komen vaak voor. Je wordt er dus niet bepaald gezelliger van (Kopelman et al., 2009).

Wat nu?

Wil je de schade beperken? Zorg ervoor dat je rustig drinkt en de alcohol verspreidt over de avond. Je lever kan namelijk maar een bepaalde hoeveelheid alcohol tegelijk afbreken. Drink tussendoor voldoende water, slaap voldoende en eet genoeg van tevoren. En misschien wel het belangrijkste, ken je eigen grenzen. Want de gevoeligheid voor alcohol is voor ieder persoon anders (White, 2003; Wetherill & Fromme, 2016).

Bronnen:

Kopelman, M. D., Thomson, A. D., Guerrini, I., & Marshall, E. J. (2009). The Korsakoff syndrome: Clinical aspects, psychology and treatment. Alcohol and Alcoholism.

Oscar-Berman, M., & Marinković, K. (2007). Alcohol: Effects on neurobehavioral functions and the brain. Neuropsychology Review.

Wetherill, R. R., & Fromme, K. (2016). Alcohol-induced blackouts: A review of recent clinical research with practical implications and recommendations for future studies. Alcoholism: Clinical and Experimental Research

White, A. M. (2003). What happened? Alcohol, memory blackouts, and the brain. Alcohol Research & Health.