Je loopt naar boven om iets te pakken. Eenmaal in de slaapkamer aangekomen, sta je midden in de kamer en heb je werkelijk geen idee meer wat je daar kwam doen. Je loopt terug naar beneden en ineens weet je het weer. Herkenbaar? Dit grappige verschijnsel heeft zelfs een wetenschappelijke naam: het doorway effect.

Een deuropening als mentale overgang

Psychologen Gabriel Radvansky en collega’s onderzochten wat er gebeurt met ons geheugen wanneer we van de ene ruimte naar de andere lopen. In hun experimenten moesten deelnemers voorwerpen onthouden terwijl ze zich door verschillende kamers bewogen. De onderzoekers ontdekten dat deelnemers bepaalde informatie minder goed onthielden nadat ze een deuropening waren gepasseerd dan wanneer ze binnen dezelfde ruimte bleven.

Een mogelijke verklaring is dat onze hersenen ervaringen opdelen in afzonderlijke gebeurtenissen. Wanneer we een andere ruimte binnenlopen, kan dat als een overgang naar een nieuwe gebeurtenis worden verwerkt. Informatie uit de vorige situatie wordt daardoor soms minder gemakkelijk toegankelijk.

Maar werkt het altijd zo?

Niet helemaal! Een later onderzoek van McFadyen en collega’s uit 2021 onderzocht het effect in vier experimenten, zowel in virtuele omgevingen als in echte ruimtes. De onderzoekers vonden geen consistent bewijs dat het passeren van een deuropening automatisch tot slechter geheugen leidt. Onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer deelnemers tegelijkertijd een extra geheugentaak uitvoerden, waren er wel aanwijzingen voor meer geheugeninterferentie.

Het doorway effect is dus geen vaste regel waarbij je hersenen alles vergeten zodra je een andere kamer binnenstapt. Het laat vooral zien dat veranderingen in onze omgeving invloed kunnen hebben op hoe we informatie organiseren en terughalen.

De volgende keer dat je het vergeet…

Mocht je dus weer eens midden in een kamer staan zonder te weten waarom je daar bent, geef dan niet meteen je geheugen de schuld. Het kan zijn dat de overgang naar een andere situatie het ophalen van je oorspronkelijke gedachte even lastiger maakt. En anders helpt dat rondje teruglopen misschien alsnog!

Bronnen:

Radvansky, G. A., Krawietz, S. A., & Tamplin, A. K. (2011). Walking through doorways causes forgetting: Further explorations. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 64(8), 1632–1645. https://doi.org/10.1080/17470218.2011.571267

McFadyen, J., Nolan, C., Pinocy, E., Buteri, D., & Baumann, O. (2021). Doorways do not always cause forgetting: A multimodal investigation. BMC Psychology, 9, Article 41. https://doi.org/10.1186/s40359-021-00536-3

 

 

Bij het schrijven en redigeren van deze blog is gebruikgemaakt van generatieve AI. De genoemde wetenschappelijke publicaties zijn gebruikt als bronnen.

Geschreven door Redactie PsyBlog

Heb jij een interessant en passend onderwerp waar je over wil schrijven, stuur ons dan een mailtje!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *