Volg jij altijd braaf de regels terwijl je broertje zich hier niets van aantrekt? Of zit jij vooral thuis en is je zus te vinden op ieder feestje? Er zijn grote persoonlijkheidsverschillen te vinden tussen kinderen uit hetzelfde gezin. Deze verschillen worden door mensen vaak verklaard door de geboortevolgorde. Zo lijkt de jongste altijd vrolijk en vol grappen, de middelste een conflictmijdende bemiddelaar en de oudste altijd ontzettend verantwoordelijk. Maar worden deze verschillen wel verklaard door de volgorde van geboorte?

Onderzoek

Er is al veel onderzoek gedaan naar het verband tussen de geboortevolgorde en persoonlijkheidskenmerken. In een recent grootschalig onderzoek werd gebruik gemaakt van de Big Five Personality Traits. Deze vijf traits zijn; neuroticisme, extraversie, openheid, meegaandheid en conscïentieusheid. Bij dit onderzoek werd er steeds gecontroleerd voor leeftijd, sekse en de grootte van de familie. Het bleek dat de verschillen tussen broers en zussen niet verklaard kunnen worden door geboortevolgorde. De eerst geborenen scoren dus niet steevast hoger op consciëntieusheid, zoals je wel zou verwachten. Ook ander recent wetenschappelijk onderzoek heeft geen duidelijk verband kunnen aantonen tussen de geboorte- volgorde en persoonlijkheidskenmerken.kids-1244095_1280

Meer informatie over de Big Five Personality Traits vind je in ons artikel: Nader verklaard…de Big Five 

Waarom is deze mythe zo vasthoudend?

Ondanks het gebrek aan bewijs, blijven mensen geloven in de geboortevolgorde- verklaring. Het lijkt een mooi voorbeeld van ‘illusory correlation’. Hierbij zijn mensen overtuigd van een correlatie tussen 2 zaken, zelfs als er geen bewijs is voor een verband. In dit geval blijven mensen geloven dat er een verband bestaat tussen de geboortevolgorde en persoonlijkheidskenmerken. Deze ‘illusory correlation’ is zo vasthoudend omdat mensen die geloven in het verband hun percepties zullen aanpassen, zodat de percepties kloppen met hun verwachtingen. Ze slaan bijvoorbeeld wel informatie op over het jongste broertje dat een jaar lang over de wereld gaat trekken, maar niet over het jongste broertje dat al jarenlang als betrouwbare accountmanager werkt. Zo kunnen ze (onterecht) blijven geloven in het verband.boys-736989_1920

LEES OOK:
Growth & fixed mindset: groeien of nu al bloeien?

De verschillen tussen broers/zussen verklaard

Waar worden de verschillen tussen de jongste, middelste en oudste kinderen dan wel door verklaard? Een mogelijkheid is dat de verschillen simpelweg verklaard worden door leeftijd. Als je als eerste bent geboren ben je natuurlijk ouder dan je broers en zussen. Sommige eigenschappen nemen toe met leeftijd, zoals consciëntieusheid. Omdat de eerstgeborene altijd ouder is, zal hij/zij meer van deze eigenschap laten zien. Daarnaast neemt openheid over de jaren heen af. Hierdoor kan het ook lijken dat oudsten relatief minder nieuwsgierig zijn, maar dit komt dus alleen doordat zij ouder zijn.
Verschillen tussen broers en zussen kunnen ook verklaard kunnen worden doordat broers/zussen graag de verschillen tussen elkaar willen benadrukken. Ze doen hun best om zich anders te gedragen dan hun broer/zus en kiezen bijvoorbeeld voor andere hobby’s. Als je broer bijvoorbeeld een sportheld is, zal jij wellicht uitdaging zoeken in een creatieve hobby. Of als je zus een fotomodel is, ga jij gezonde kookboeken schrijven. Ouders blijken zich ook meer te focussen op de verschillen tussen kinderen dan op de overeenkomsten die ze hebben. Deze nadruk op de verschillen van kinderen binnen een gezin noem je ook wel ‘sibling contrast’. De nadruk op de verschillen zou er voor kunnen zorgen dat er minder strijd is tussen broers en zussen. Als je namelijk allemaal in iets anders goed wilt zijn, hoeft je niet met elkaar in competitie te gaan. Je broer mag dan wel de hockeybeker gewonnen hebben, maar jij hebt al 10 creatieve prijzen gewonnen.
Daarnaast is natuurlijk ieder individu uniek. Ondanks dat broers en zussen dezelfde omgeving delen, delen ze maar 50% van hun genen. De andere 50% is dus verschillend! En dat verklaart een hoop.argument-238529_1280

LEES OOK:
Meerdere persoonlijkheden: Een regisseur's sleutel tot succes?

Bronnen
1. Gray, P. (2007). Psychology (Fifth Edition). New York, United States: Worth Publishers.
2. Haslam, N. (2015, 19 oktober). Anxious conservative or easygoing rebel? Busting the birth-order myths. Geraadpleegd van http://theconversation.com/anxious-conservative-or-easygoing-rebel-busting-the-birth-order-myths-49213
3. Siegler, R.,Deloache, J. & Eisenberg, N. (2006). How children develop (Second Edition). New York, United States: Worth Publishers.

Geschreven door Marleen Hoek

Marleen is afgestudeerd als kind- en jeugdpsychologe. Tijdens haar studie merkte ze dat ze graag één op één hulp biedt waarbij er sprake is van maatwerk voor de cliënt. Ze werkt nu als levensloopcoach waarbij ze volwassenen en kinderen met autisme begeleidt op diverse levensgebieden. Tijdens haar eerdere werk op een basisschool rees bij haar de vraag hoe we het onderwijs in kunnen richten zodat álle kinderen tot leren kunnen komen. Daarom is ze gestart met de Pabo en houdt ze ontwikkelingen op het gebied van onderwijs en psychologie goed in de gaten.

2 comments

  1. Interessant artikel!
    Vraag me ook af hoe het zit met tweelingen, zijn er persoonlijkheidsverschillen aan te wijzen tussen de eerst geborene en de tweelingzus of -broer die erna komt? Weet je of daar onderzoek naar is gedaan?

    1. Hoi Sanne,

      Bedankt voor je vraag! Er is veel onderzoek gedaan met tweelingen, vooral om te kijken in hoeverre persoonlijkheidstrekken erfelijk zijn. Voor zover ik weet focusten deze studies zich helaas niet op de vraag of er consistente verschillen zijn tussen de eerst-geboren tweelingzus of -broer en de later geborene. Deze onderzoeken laten wel zien dat ééneiige tweelingen veel meer op elkaar lijken qua persoonlijkheid dan twee-eiige tweelingen. De studies focusten zich dus vooral op de overeenkomsten; om zo erfelijkheid van persoonlijkheidseigenschappen aan te tonen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *